Live Action Role-Playing (LARP) to improwizowana forma odgrywania ról, w której uczestnicy fizycznie wcielają się w postacie i działają w ramach wspólnego fikcyjnego świata. To doświadczenie oparte na narracji, w którym historia rozwija się w czasie rzeczywistym poprzez interakcje, ruch i podejmowanie decyzji.

Dla mnie, i w pracy, którą wykonujemy w Nausice, LARP znajduje się gdzieś pomiędzy grą, teatrem i sztuką partycypacyjną. Czerpie z tych wszystkich form, ale nie jest w pełni żadną z nich. Nie ma widowni — są tylko uczestnicy. Każda obecna osoba współtworzy doświadczenie. Nie oglądasz historii — wchodzisz do niej.

To, co czyni LARP wyjątkowym, to fakt, że dzieje się on poprzez ciało. Nie tylko wyobrażasz sobie, co czuje Twoja postać — chodzisz, mówisz, reagujesz i wchodzisz w relacje jako ona. I w jakiś sposób, poprzez ten proces, coś się zmienia. Fikcyjna sytuacja staje się przestrzenią, w której mogą pojawić się bardzo realne emocje, refleksje i wglądy.

LARPy mogą przyjmować wiele form. Czasem są kameralne i spokojne, skupione na drobnych, ludzkich historiach. Innym razem są duże, epickie i pełne dramatycznego napięcia. Mogą odzwierciedlać świat, w którym żyjemy, dawać wgląd w przyszłość albo przenosić nas do całkowicie fikcyjnych rzeczywistości. Ale w swojej istocie zawsze stawiają to samo pytanie: „a co jeśli?”

Co jeśli byłbyś kimś innym, w innej sytuacji, podejmującym inne decyzje?

W LARP-ach możesz stać się niemal wszystkim — średniowiecznym przywódcą, aktywistą klimatycznym, sąsiadem z małego miasteczka, abstrakcyjną emocją, a nawet systemem lub ideą. Ta otwartość tworzy przestrzeń do eksplorowania perspektyw, do których zwykle nie mamy dostępu. Poprzez symbole i metafory możemy podejmować tematy, które inaczej mogłyby być zbyt złożone, zbyt odległe lub zbyt trudne do bezpośredniej rozmowy.

Nie istnieje jeden sposób grania w LARP. Różne tradycje wnoszą różne style, rytmy i oczekiwania. Niektóre doświadczenia stawiają na głęboką immersję i intensywność emocjonalną, inne są bardziej ustrukturyzowane, „growe” lub zabawowe. W naszej pracy w Nausice często poruszamy się pomiędzy tymi podejściami, tworząc czasem bardzo immersyjne doświadczenia, a innym razem bardziej „gamifikowane” lub warsztatowe LARPy — w zależności od tego, co najlepiej służy grupie.

Dzięki tej elastyczności LARP może pełnić wiele różnych funkcji. Może być przestrzenią kreatywności i ekspresji artystycznej. Może być narzędziem budowania relacji i wspólnoty. Może być „placem zabaw” dla radości i eksperymentowania, ale także przestrzenią autorefleksji, w której ludzie badają swoje emocje, reakcje i sposoby bycia.

W naszej pracy w Nausice zauważyliśmy, że LARP staje się szczególnie silnym narzędziem w kontekstach edukacyjnych. Pozwala uczestnikom nie tylko rozmawiać o takich tematach jak zmiana klimatu, dynamika społeczna czy tożsamość, ale doświadczać ich „od wewnątrz”. Dzięki temu uczenie się staje się bardziej osobiste, ucieleśnione i często bardziej zapadające w pamięć.

Dlatego LARP jest coraz częściej wykorzystywany w różnych grupach wiekowych i środowiskach — od szkół i wymian młodzieżowych po szkolenia zawodowe i pracę ze społecznościami. Może być dostosowany do dzieci, młodzieży i dorosłych oraz kształtowany tak, aby odpowiadał zarówno prostym, jak i złożonym celom edukacyjnym.

W niektórych naszych projektach łączymy LARP z szerszymi ramami, takimi jak GreenComp, badając kompetencje zrównoważonego rozwoju poprzez doświadczenie, a nie teorię. Kiedy uczestnicy wcielają się w role w systemach, podejmują decyzje i doświadczają ich konsekwencji, zaczynają rozumieć złożoność, współzależność i odpowiedzialność w bardzo konkretny sposób.

W naszej pracy stworzyliśmy LARPy takie jak „Climate Perspectives”, „Time to Land”, „Pig Grove”, „Tree of Life” i „Ceremony of Hope”, które wszystkie eksplorują wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem i klimatem — każdy na swój sposób i na różnych poziomach immersji. Niektóre skupiają się na zrozumieniu mechanizmów systemowych, takich jak dynamika ekonomiczna, inne na nawigowaniu między różnymi perspektywami i konfliktami interesów, a jeszcze inne na refleksji, emocjach i osobistej relacji z tematem.

Ostatecznie LARP jest wspólną umową, by przez chwilę wyobrażać sobie razem — ale też traktować tę wyobraźnię poważnie. Tworzy tymczasową przestrzeń, w której ludzie mogą eksplorować, eksperymentować i doświadczać czegoś znaczącego poprzez ciało, emocje i relacje z innymi.

I być może właśnie dlatego zostaje z ludźmi na długo po zakończeniu gry.

Bibliografia

Bowman, S. L. (2014). Educational Live Action Role-playing Games: A Secondary Literature Review. The Wyrd Con Companion Book 3, 112–131.

Johansson, K., Breejon Robinson, R., Bowman, S. L., Fey, J., Márquez Segura, E., Waern, A., & Isbister, K. (2024). Why Larp?! A Synthesis Paper on Live Action Roleplay in Relation to HCI Research and Practice. arXiv:2405.08526.